۱. لکهها بعد از واردشدن ضربهای به سر دیده میشوند.
۲. بهطور ناگهانی نقاط نورانی چشمکزن یا نقاط ثابت همراه با کدورت دید یا سایهدار بودن آن دیده میشود.
۱. گلمژه بیش از یک هفته طول کشیده است.
۲. گلمژه با تاری دید همراه است.
۳. برآمدگی سختی (شالازیون) بر پلک ایجاد شده است.
۱. یک مردمک گشادتر از مردمک دیگر است.
۲. هر دو مردمک بیش از ۲۴ ساعت گشاد ماندهاند.
هر نوع کاهش یا از دست دادن بینائی را به پزشک اطلاع دهید.
۱. قرمزی بیش از دو روز طول بکشد.
۲. قرمزی بعد از برداشتن لنز بیش از دو ساعت طول بکشد.
۳. ترشح زرد رنگ یا غلیط وجود داشته باشد.
۴. چشم درد شدید نبضی، دید تار ، یا حساسیت به نور وجود داشته باشد.
۱. قدرت دید در نور ضعیف بهطور ناگهانی مشکل شده یا بدتر میشود.
۲. رانندگی یا کارهای دیگر در شب هنگام در اثر انعکاس نور مشکل شده است.
۳. شب ستارههائی را که دیگران میبینند، نمیبینید.
۱. سوزش چشم از بین نمیرود.
۲. اگر چشم دچار سوختگی با مواد شیمیائی شده است، فوراً نزد پزشک بروید.
۱. بعد از خوردن ضربهای به سر یا چشم، جرقههای نور دیده میشوند که بعد از چند ثانیه از بین نمیرود.
۲. بیش از ۲۰ دقیقه جرقههای نور خاموش و روشن میشوند و احساس غش وجود دارد.
۳. سابقهٔ گرفتارئی وجود دارد که چشم را مستعد ناراحتی میکند، مثل آسیب قبلی چشم، بیماری قند، یا بالا بودن فشار خون.
۴. پیش از جرقهها، تعداد زیادی نقاط نورانی در میدان دید وجود داشتهاند.
تمام موارد دوبینی را باید به پزشک گزارش کرد.
۱. حساسیت به نور زیاد شده است.
۲. دچار التهاب شبه روماتیسمی مفاصل و خشکی دهان هستید.
۳. چشمها تحریک شده، قرمز، خارشدار، سوزشدار، و گاهی بهشدت دارای آبریزش هستند.
خشکی چشم نشانهٔ چیست:
پلک زدن باعث پخش کردن ورقهای سهلایه از آب، چربی، و مخاط بر روی چشم برای شستشوی مداوم آن میشود. اما بعد از ۴۰ سالگی، غدد اشکی شروع به کمکاری کرده و دچار کمبود این ماده نرمکنندۀ چشم میشوید. این حالت احتمالاً ناشی از تغییرات هورمونی است که ترشحات بدن را کاهش میدهند. زنان بعد از یائسگی بیشتر گرفتار این خشکی چشم میشوند.
استفاده از مواد خشککنندهٔ ترشحات بدن مثل داروهای ضدحساسیت - ضد احتقان، ضد افسردگی، مدر، یا مسدودکنندههای بتا در هر سنی باعث خشکی چشم میشود. نشستن در کابین خشک هواپیما، قرار گرفتن در معرض باد، و هوای بستهٔ اتاق دارای شوفاژ یا دستگاه گرمایش نیز چشم را خشک میکنند. خستگی شدید، بیماری قند، یا کمبود شدید ویتامین A نیز ممکن است باعث خشکی چشم شود.
در هر حال، بدون مقدار کافی اشک برای شستن چشم و دور کردن گرد و خاک، گردهٔ گل، و میکروبهای عفونتزا از آن، چشم خشک و حساس میشود. گذاشتن لنز در چشم خشکشده بسیار ناراحتکننده است، انگار ریگی در کفش رفته باشد. بدتر از همه، خشکی چشم ممکن است به عفونتهای باکتریائی، ویروسی یا قارچی منجر شود که از بین رفتن دید درست را در پی دارد.
۱. ناگهان چشمان به نور چراغ حساس شده و ناراحتی بیش از یک ساعت ادامه دارد.
۲. درد یا فشار در چشمان احساس شده یا هالهای رنگی به دور چراغها دیده میشود.
۳. حساسیت چشمان به نور مرتباً زیاد شده یا این حساسیت مانع انجام کارهای روزانه شده است.
۱. لنزهای چشمی باعث چشمکهای سریع و پیاپی میشود.
۲. چشمکها بهقدری زیاد و قوی هستند که صورت تغییر شکل پیدا میکند.
چشمکزدن نشانهٔ چیست:
پلک زدن مانند نفس کشیدن است، شما پلک میزنید بدون اینکه متوجه باشید. چندین بار در دقیقه پلکها گرد و غبار را از چشمها دور کرده و آنها را مرطوب میکنند. اگر چشم به هر دلیلی تحریک شود، مثل خوردن چیزی به آن یا نور شدید، این حرکت آرام پلکها به چشمکهای سریع و پیاپی تبدیل میگردد. پلک زدن زیاد هم میتواند علامت اخطاری باشد که چشم خشک است یا چیزی در آن افتاده است که با پلک زدن عادی خارج نمیشود.
ترکیب تحریککنندهٔ خشکی چشم و استفاده از لنز میتواند چشم را مثل یک چراغ چشمکزن کند. پلک زدن زیاد ممکن است واکنشی بهوجود چیزی زائد بر روی لنز باشد. پلک افراد سالمند با سابقهٔ سکته یا بیماری پارکینسون (لقوه) گرفتگی نشان داده و باعث چشمکزدن زیاد و قوی میشود. این نوع گرفتگی با اضطراب تشدید شده و گاهی با انقباض ماهیچههای صورت همراه است.
۱. چیزی در چشم افتاده است.
۲. ضربهای بهچشم خورده است.
۳. بیش از دو روز درد خفیفی دور چشم را گرفته است.
۴. درد عمیق ناگهانی و شدیدی در چشم احساس میشود.
۵. درد همراه با تغییر در دید، سردرد، تهوع یا حساسیت به نور است.
بهطور ناگهانی دوبینی روی داده و یک یا هر دو چشم به داخل، خارج، بالا، یا پائین چرخیده است.
۱. ترشح چشم زرد رنگ، کبرهای یا مداوم باشد.
۲. پلکها متورم، قرمز یا دردناک باشند.
ترشح چشم نشانهٔ چیست:
صبح شده است، ولی شما نمیتوانید چشمانتان را باز کنید. چشمها متورمند و پر از ترشحی کبرهای و چسبناکند، انگار پلکها را با چسب بههم چسباندهاند. ترشح چشم بهندرت خطرناک است و بخشی از کار دستگاه دفاعی بدن بهشمار میرود. در اغلب موارد، نشانهٔ این است که چشم مورد حملهٔ باکتریها، مثلاً از طریق لوازم آرایش آلوده، قرار گرفته است. تهاجم باکتریها میتواند به التهاب لبهٔ پلکها منجر شود که چرک زرد رنگ پر از باکتری و گویچهٔ سفید خون تولید میکند.
ترشح چسبناک زرد رنگ که پلکها را بههم میدوزد نیز پاسخ طبیعی بدن به التهاب باکتریائی یا ویروسی ملتحمه چشم است. نوع دیگر ترشح چسبناک که رقیقتر، شفاف، و روان است نشاندهندهٔ سرماخوردگی، حساسیت به گرده گل، یا شکستن مژه در چشم است. این ترشح با از بین رفتن عامل تحریککننده برطرف میشود.
۱. چیزی در چشم فرو رفته است.
۲. تحریک همراه با قرمزی و آبریزش است.
تحریک چشم نشانهٔ چیست:
افتادن چیزی در چشم از ناراحتکنندهترین تحریکات چشم است. ورود ذرات گرد و غبار یا لوازم آرایش به چشم از شایعترین تحریکات چشمی است که معمولاً با پلکزدنهای مکرر خارج میشود. اما چشم در اثر خشکی زیاد، گردهٔ گل، آلودگی هوا، یا عفونت نیز قرمز و تحریک میشود.
دید هر فاصلهای تار است، چه عینک بزنید یا لنز بگذارید.
تاری دید نشانهٔ چیست:
روزنامه را نزدیک چشم میآورید، دور میکنید، ولی باز هم کلمات تارند و نمیتوانید آنها را درست بخوانید. در حدود ۴۰ سالگی، بیشتر اشخاص دچار تاری دید میشوند. تاری دید به این علت است که عدسی چشم تا حدی انعطافپذیری خود را از دست داده و نمیتواند بر روی اجسام نزدیک، مخصوصاً روزنامه، نقشه، یا اجسام ریز تطابق کامل انجام دهد.
این نوع دوربینی، که پیرچشمی نام دارد، در بیشتر افراد میانسال دیده میشود، حتی اگر عینک میزنند یا لنز در چشم میگذارند. پیرچشمی تا حدود ۶۵ سالگی وجود دارد. اما این تنها اختلال تاری دید نیست. ممکن است دید شما ۲۰ به ۲۰ باشد، ولی با چند ساعت خیره شدن به صفحهٔ نمایشگر کامپیوتر دیدتان تار باشد، دودمه، گرد و غبار، آلودگی هوا چشم را تحریک و دید را تار میکند. عدم مراقبت درست یا مناسب بودن لنزهای چشمی و همچنین تحریک ناشی از عفونت چشم هم باعث تاری دید میشوند.
همچنین تاری دید ممکن است اولین علامت گرفتاریهای جدی چشم مثل آب مروارید، آب سیاه، یا تخریب لکهٔ زرد چشم باشد. برخی شرایط خاص که مستقیماً به چشم مربوط نمیشوند نیز گاهی تاری دید میآورد. از جملهٔ اینها بیماری قند، کمخونی، بیماریهای کلیوی، و بیماریهای اعصاب و نیز آبستنی است.
پلک بالا روی خط دید را میگیرد، یا پلک پائین از چشم جدا شده است.
افتادگی پلک نشانهٔ چیست:
افتادگی پلک بالا که پتوز نامیده میشود، در اثر شلشدن ماهیچههای بالا برندهٔ پلک اتفاق میافتد. این حالت ممکن است مادرزادی، ناشی از بالا رفتن سن، بعد از عمل جراحی آب مروارید، یا بهدنبال آسیب دیدن چشم باشد. علل دیگر افتادگی پلک عبارتند از بیماری قند، وجود تومور، یا فلج موقتی عصب صورتی است. یک یا هر دو پلک ممکن است تا پوشاندن خط دید پائین بیفتند.
در جدا شدن پلک پائین هنگام پیری، ماهیچههای چشم عقب کشیده میشوند، بهطوری که پلک بر میگردد. این باعث میشود که اشک بهجای پخش شدن بر چشم، روی گونهها بریزد. در نتیجه، چشمها خشک و آسیبپذیر در برابر نور و باد میشوند.
گل مژه
stye
گلمژه عبارت است از آبسه كوچك و پر از چرك غدد فولیكول مو در پلك.
علایم شایع:
۱. افزایش تولید اشك
۲. حساسیت به نور
۳. احساس وجود شن در چشم
۴. قرمزی، تورم، گرمی، حساسیت به لمس یا درد لبه فوقانی یا تحتانی پلك. گل مژه معمولاً در طرف خارج قرار دارد ولی ممكن است زیر پلك باشد.
علل بیماری:
عفونت باكتریایی (معمولاً استافیلوكوكی). عفونت ممكن است محدود به پلك باشد یا از جای دیگری از بدن گسترش یافته باشد.
آبریزش بیش از دو روز طول کشیده و به درمان خانگی جواب نمیدهد.
آبریزش چشم نشانهٔ چیست:
هر بار که پلک میزنید چشم با اشک شسته میشود. اما تحریک چشم یا سر این شستشو را به یک جریان سیلابی تبدیل میکند. چشم در اثر درد عفونت سینوس، دود، باد، افتادن مژه در چشم، اشکال لنز، یا کار زیاد با کامپیوتر دچار آبریزش میشود.
خوردن چیزهای تند و ترش و افتادن چیزی روی پا نیز ایجاد اشک ریزش میکند. زیادی اشک بخشی از بازتاب دستگاه عصبی به وارد آمدن ضربه به بدن است. اگر زبانتان را بسوزانید یا پایتان را زخم کنید، اشک هم بهعنوان بخشی از پاسخ درد به آسیب جاری میشود. تحقیقاتی هم دربارهٔ امکان تسریع التیام با اشک ریزش انجام شده است.
اشک ریزش زیاد همراه با قرمزی و خارش، علامت آلرژی است. مثلاً اگر به موی گربه حساسیت دارید و وارد اتاقی شوید که کرک گربه در آنجا وجود دارد، چشمها شروع به آبریزش شدید میکنند. این بخشی از واکنش بدن به آزاد شدن موادی شیمیائی در بدن بهنام هیستامین است که توسط آلرژیزاها تحریک میشود.
کمبود اشک هم خود باعث آبریزش شدید میشود. وقتی ترشح طبیعی اشک در اثر تغییرات سالمندی کاهش مییابد، سطح چشم میسوزد و خراش بر میدارد و چشم با آبریزش شدید به آن جواب میدهد.
گرفتاری دیگر سالمندی شل شدن پوست و پلک پائین است که باعث دور شدن مجرای تخلیهٔ اشک از کره چشم میگردد. بدون این مجرای تخلیهٔ طبیعی، اشک بر روی گونهها جاری میشود. بیماری لوپوس، که یک گرفتاری دردناک پوستی است، هم باعث افتادگی پلک پائین و سررفتن اشک میشود. وارد آمدن ضربه به چشم یا عفونت پلک هم بافت چشم را ملتهب کرده و مجرای تخلیهٔ اشک را میبندد.
كوفتگی یا پارگی چشم
eye contusion or laceration
كوفتگی یا پارگی چشم عبارت است از آسیب چشم در اثر برخورد یك جسم غیرتیز (كوفتگی) یا یك جسم تیز (پارگی). این آسیب میتواند در كره چشم، پلك، استخوانهای اطراف كره چشم (كاسه چشم) و عضلات كوچكی كه به كره چشم متصل شدهاند باشد.
علایم شایع:
تورم، قرمزی، درد به هنگام لمس چشم، درد خودبهخودی، خونریزی یا خونمردگی در چشم یا اطراف چشم («چشم سیاه»). مشكل در بینایی.
علل بیماری:
برخوردن یك جسم غیرتیز یا تیز با چشم یا اطراف چشم
عفونت یا انسداد مجرای اشكی
tear duct infection or blockage
عفونت مجرا، كیسه یا غده اشكی، داكریوسیستیت نام دارد. میكروبهای عامل عفونت میتوانند به سایر افراد منتقل شوند. عفونت مجرا یا كیسه اشكی در تمام سنین رخ میدهد اما در كودكان شایعتر است. خراش، انسداد یا تنگی مجرای اشكی كه معمولاً ناشی از اختلال ارثی یا عفونت قبلی است، داكریواستنوزیس نام دارد.
انسداد ارثی مجرای اشكی معمولاً در شیرخواران ۱۲-۳ هفته ظاهر میشود. انسداد ناشی از عفونت میتواند در هر سنی به دنبال عفونت رخ دهد.
علایم شایع:
۱. اشك ریزش همیشگی از یك یا هر دو چشم
۲. درد، قرمزی و تورم زیر چشم كه عفونت را مطرح میكند.
۳. قرمزی و تورم مجرای اشكی
۴. قرمزی سفیدی چشم در اطراف مجرای اشكی
۵. تخلیه مخاط و چرك به جای آب از مجرای اشكی. تخلیه ممكن است خود به خود یا با فشار برروی موضع صورت پذیرد.
علل بیماری:
۱. اختلال ارثی
۲. عفونت باكتریایی مجرا
۳. عفونت سینوس یا بینی بهویژه عفونت مزمن بینی
۴. پولیپهای بینی
۵. آسیب چشم
۶. عفونت چشم از جمله قرمزی شدید چشم (كونژكتیویت)
۷. شكستگی بینی یا استخوانهای صورت
شالازیون
chalazion
شالازیون عبارت است از تودهای روی پلك چشم كه به دلیل عفونت مزمن در غدد ترشحكننده مواد نرمكننده لبه پلك، ایجاد میشود.
علایم شایع:
وجود یك تورم بدون درد روی پلك چشم كه در نگاه اول ممكن است شبیه گل مژه باشد. امكان دارد پلكه متورم شود و فرد در چشم احساس ناراحتی بكند. پس از چند روز، این علایم اولیه ناپدید میشوند و آنچه كه بر جای میماند یك برجستگی سفت، بدون درد، و با رشد آهسته در پلك است. پوست روی این برجستگی را به راحتی میتوان حركت داد.
علل بیماری:
انسداد یكی از مجاری ارتباطی غده ترشحكننده مواد نرمكننده لبه پلك با سطح پلك. انسداد ممكن است به علت عفونت در اطراف سر مجرا به وجود آمده باشد (معمولاً ناشی از استافیلوكك).
خونریزی زیر ملتحمه
subconjunctival hemorrhage
خونریزی زیر ملتحمه عبارت است از ظهور ناگهانی خون درناحیه سفید چشم. هر چند خونریزی ممكن است هراسانگیز به نظر برسد، دردناك یا خطرناك نیست. خونریزی در زیر ملتحمه (غشای شفافی كه سفیدی چشم را میپوشاند) اتفاق میافتد.
علایم شایع:
تجمع كوچك و بدون درد خون قرمز روشن به روی سفیدی چشم.ممكن است در ناحیه آسیب دیده ملتحمه تورم ایجاد گردد. خون قبل از محو شدن تدریجاً قهوهای یا سبز میشود. این بیماری با بینایی تداخل میكند.
علل بیماری:
معمولاً خونریزی خود به خود بدون علت شناخته شده. ممكن است به دنبال سرفه، عطسه، استفراغ یا آسیب مستقیم به چشم ایجاد گردد. عروق خونی ملتحمه شكننده بوده، غالباً نشت میكنند.
۱. درد چشم كه معمولاً شدید است.
۲. حساسیت به نور زیاد
۳. انقباضات ناگهانی و شدید در پلك چشم
۴. اشك ریزش
۵. تاری دید
۶. قرمزی در ناحیه سفیدی چشم
۷. ترشح از چشم
علل بیماری:
۱. استفاده از لنزهای تماسی به مدت طولانی یا لنزهای تماسی كه درست در جای خود قرار نمیگیرد.
۲. آسیب به قرینه، یا پریدن یك جسم خارجی مثل تكه كوچكی از فلز، شن، یا شیشه به درون قرینه. امكان دارد یك عفونت باكتریایی، معمولاً در اثر پنوموكوكك، استرپتوكك، یا استافیلوكك، به دنبال این آسیب به وجود آید.
۳. عفونت با ویروس هرپس سیمپلكس كه در دهان باعث تب خال میشود.
۴. عفونت پلكها و ملتحمه
۵. بسته نشدن كامل پلكها تمام عفونتهای فوق مسری هستند و از فرد به فرد یا از یك قسمت از بدن به قسمت دیگر انتقال مییابند، كه این امر خصوصاً در مورد انتقال عفونت در تب خال در اثر تماس انگشت با چشم مصداق دارد.
۱. درد، تحریكپذیری، قرمزی شدید چشم
۲. احساس ساییده شدن چیزی به چشم هنگام پلك زدن
۳. جسم خارجی معمولاً با چشم غیرمسلح قابل دیدن است. البته گاهی جسم خارجی خیلی كوچك است و در زیر پلك گیر میافتد، كه در این صورت تنها با معاینه چشمپزشكی میتوان آن را دید.
علل بیماری:
وجود باد، داشتن مشاغلی مثل نجاری یا سنگخردكنی كه در طی آنها قطعات ریز چوب یا سایر مواد با شتاب زیاد به اطراف پخش میشوند.
۱. جرقههای نورانی در میدان بینایی
۲. نقاط شناور در میدان بینایی
۳. تاری دید
۴. موجدار دیدن تصاویر (گاهی)
۵. عدم وجود درد.
۶. از دست دادن تدریجی بینایی. از آنجا كه این حالت بسیار آهسته بروز میكند بیمار ممكن است متوجه آن نگردد.
علل بیماری:
۱. آسیب چشم (پارگی شبكیه).
۲. استعداد ارثی (احتمالاً).
۳. تحلیل رفتن بافتی همراه افزایش سن.
۱. قرمزی و وجود پوستههای روغنی روی لبه پلك
۲. ریختن مژهها
۳. وجود زخمهای كوچك روی پلك. اگر لبه پلك زخم شود، روی این زخمها دلمه بسته خواهد شد. اگر این دلمهها برداشته شوند، خونریزی رخ خواهد داد.
۴. تحریك و اذیت شدن چشم در صورتی كه پوستههای لبه پلك به درون چشم بیافتند.
۵. احساس اینكه چیزی در چشم وجود دارد. در این حالت چشم دچار خارش، سوزش، قرمزی، تورم پلك، حساسیت به نور زیاد، و اشكریزش میشود.
۶. حساسیت به نور
۷. خارج شدن ترشح از پلكها، كه باعث به هم چسبیدن مژهها در هنگام خواب میشود.
علل بیماری:
۱. شپش بدن (نادر است).
۲. واكنش آلرژیك (تنها در مواردی كه التهاب زیاد جدی نیست).
۳. عفونت باكتریایی، معمولاً استافیلوككی، در فولیكولهای مژهها و غدد میبومین.
۱. دوبینی (گاهی)
۲. دید با تنها یك چشم همراه با فقدان درك عمقی
۳. ناهماهنگی حركات چشمها. در بعضی موارد تنها در موقع نگاه كردن به جهتهای خاصی، قابل مشاهده است.
علل بیماری:
حركت چشم توسط پیامهایی كنترل میشود كه از مغز به 4 عضله دور چشم میروند. عدم هماهنگی حركتی از موارد زیر ناشی میگردد:
۱. عدم توازن عضلانی بین دو چشم
۲. آسیب مغزی یا آسیب به سر (نادر)
۳. فقدان توانایی تمركز یكسان در چشمها. مغز نمیتواند تصاویر دارای تمركز متفاوت را تحمل كند لذا پیامهای حاصل از یك میدان دید را در نظر نمیگیرد. سرانجام چشم ضعیفتر در اثر استفاده نامناسب، بلااستفاده میشود و یك چشم «تنبل» یا سرگردان ایجاد میگردد.
التهاب چشم (تورم، قرمزی، درد و اشكریزش زیاد) كه در اثر ساییده شدن پلكِ به داخل چرخیده و مژهها به قرنیه ایجاد میشود.
علل بیماری:
۱. التهاب مزمن چشم (از جمله آلرژی)، كه باعث ایجاد بافت جوشگاهی در پلك میشود.
۲. سست شدن بافت حمایت كننده از پلك، همراه با كشیده شدن عضلات پلك به سمت داخل
