هر وقت دندان لق شد، به دندانپزشک مراجعه کنید.
۱. خونریزی لثه و تورم، پفکردگی، یا زخم آن یا بوی بد دهان وجود دارد.
۲. لثه زیر دندانهای مصنوعی زخم شده است.
۱. هنگام جویدن یا صحبت کردن زیاد گونه یا زبانتان را گاز میگیرید.
۲. خونریزی گازگرفتن گونه یا زبان بعد از ده دقیقه بند نمیآید.
۱. آرواره درد میکند، مخصوصاً در هنگام صحبت کردن، خمیازه کشیدن یا جویدن.
۲. دهان بیش از ۵ سانتیمتر باز نمیشود.
۳. گردن، شانهها، یا گوشها نیز درد میکنند.
۱. درد و ناراحتی با صدای برخاسته از آرواره همراه است.
۲. دندانقروچه وجود دارد.
۱. همسرتان میگوید که در خواب دندانقروچه میکنید یا آنها را به هم میسابید.
۲. دندانها را از روی عادت به هم میسائید یا آنها را طوری به هم میفشارید که انگار چیزی میجوید یا گاز میزنید.
۱. درد شدید یا مکرر یک یا چند دندان وجود دارد.
۲. خوردن یا نوشیدن چیز داغ دندان را بهدرد میآورد.
۳. دندان درد ناگهان آرام میگیرد.
۱. بعد از خوردن یا نوشیدن چیزی خنک دندان درد میگیرد.
۲. دندانها در پاسخ به گرما درد نمیگیرند.
۳. حساسیت در یک دندان متمرکز است.
۴. خمیر دندان در رفع حساسیت دندان مؤثر نیست.
۱. یک یا چند دندان به رنگ خاکستری یا قهوهای مایل به زرد درآمده است.
۲. دندان صورتی مایل به قرمز شده است.
۱. مسواک زدن منظم دندانها و زبان و نخ کشیدن بوی بد دهان را از بین ببرید.
۲. بوی بد دهان با خونریزی، ورم یا درد در دهان یا گلو همراه است.
بوی بد دهان نشانهٔ چیست:
جای تعجب است که در برنامههای رادیوئی و تلویزیونی دربارهٔ بوی بد دهان کمتر صحبت میشود. اگر تبلیغات تلویزیونی را باور کنید، دلیل اصلی علاقهمندیهای تازه و قدیمی اسانسهای خوشبو کنندهٔ دهان، مثل اسانس نعناع یا آلبالو، است. بله، اگر دهان بدبود شود، روابط خراب میشود. ولی دلیل اصلی وجود این روابط خوب مسواکزدن و نخ کشیدن دندانهاست. زیرا بدبوئی دهان اغلب ناشی از التهاب لثه یا بافت اطراف دندان است.
ژنژیویت
gingivitis
ژنژیویت عفونت یا التهاب لثهها.
علایم شایع:
۱. بدون درد
۲. ندرتاً تب
۳. بد بود بودن دهان و نفس
۴. خونریزی لثه یا تحریك كم یا به طور خود به خودی
۵. تورم، حساس بودن، قرمزی و نرمی لثهها در اطراف دندانها
علل بیماری:
۱. مواجهه با سرب و بیسموت
۲. بیماریهای خونی مثل سرطان خون
۳. وجود پلاك روی دندانها (حاوی ذرات غذایی، میكربها، و مخاط است).
۴. واكنشهای نامطلوب دارویی، مثلاً نسبت به داروهای ضدتشنج (عمدتاً فنیتویین و باربیتوراتها)
۵. تغذیه نامناسب، خصوصاً كمبود ویتامینها كه باعث بیماریهایی مثل اسكوربوت یا پلاگر میشوند.
دهان خندقی(ژنژیویت زخمی نكروزدهنده،بیماری ونسان)
trench mouth
دهان خندقی عبارت است از عفونت بافت بین دندانها، مسری یا سرطانی نیست. در صورت عدم درمان، دهان خندقی میتواند به غدد لنفاوی گردن، لوزهها، طنابهای مغزی، نایژهها، مقعد یا مهبل گسترش یابد. هر دو جنس و تمامی سنین را مبتلا میكند ولی در جوانان (40-20 ساله) شایعتر است.
علایم شایع:
۱. لثه دردناك
۲. خونریزی از لثه در هنگام فشار دادن آن
۳. ترشح بیش از حد بزاق
۴. نفس بدبو
۵. زخمهای پوشیده با غشای خاكستری روی لثهها
۶. بلع همراه با سختی
۷. تكلم مشكل
علل بیماری:
رشد غیرطبیعی باسیلهای قارچیشكل و یك اسپیروكت. این میكروبها ارگانیسمهای كوچكی هستند كه معمولاً بدون آزاری در گردن لثهها وجود دارند.
دندان قروچه
tooth grinding
دندان قروچه عبارت است از عادت ساییدن دندانها. عنوان قروچه معمولاً در خواب رخ میدهد ولی ساییدن یا كوبیدن دندانها در طول روز نیز شایع است. دندان قروچه مداوم ممكن است باعث خوردگی لثهها و استخوانهای حمایتكننده از آنها در دهان شود.
علایم شایع:
۱. سردرد
۲. انقباض فراوان عضلات در یك طرف صورت
۳. آسیب به دندانها، لثه و استخوان حمایتكننده (در معاینه دندان، واضح است).
۴. صداهای آزاردهنده دندان قروچه در شب. این صداها ممكن است چنان بلند باشند كه دیگران را از خواب بیدار كنند.
علل بیماری:
اضطراب، تلاش ناخودآگاه برای تصحیح اشتباه در «گاز زدن» (تماس بین دندانهای فوقانی و تحتانی در هنگام بسته بودن فكها).
علایم شایع:
۱. احساس طعم ناخوشایند در دهان
۲. بوی بد تنفس
۳. خونریزی لثه
۴. شل شدن دندانها در جای خود
۵. درد دندانها یا لثه هنگام خوردن غذاهای داغ، سرد یا شیرین
۶. در صورت تشكیل آبسه، علایم درد، تورم، احساس درد هنگام لمس لثهها و تب نیز اضافه خواهد شد.
علل بیماری:
تخریب استخوان تكیهگاه دندانها توسط پلاك (یك رسوب چسبنده متشكل از باقی مانده غذاها، باكتریها و مخاط). بهداشت نامناسب دندانها سبب تشكیل و تجمع پلاكها میگردد.
۱. تنفس بدبو
۲. التهاب دهان
۳. قرمزی و خونریزی
۴. زخمهای دهان
۵. درد خفیف تا شدید
۶. علایم بسته به نوع فرق میكنند.
۷. ممكن است با بیاشتهایی، خستگی، تب و تحریكپذیری همراه باشد.
علل بیماری:
۱. عفونت
۲. تروما
۳. خشكی
۴. تحریككنندهها
۵. عوامل سمی
۶. بیش حساسیتی
۷. بیماریهای خودایمنی
۸. كمبود ویتامین
۹. كمخونی
۱۰. گاهی ناشناخته
پژوهشگران علوم پزشکی می گویند اگر شما هم به عارضه مزمن سوزش سردل یا رفلاکس معده – روده مبتلا هستید علاوه بر مری باید نگران سلامت دندانهای خود نیز باشید چون این بیماری می تواند در اثر بازگشتن اسید معده به داخل دهان، آسیب جدی به دندانها وارد کند.
در یک مطالعه جدید معلوم شد رفلاکس اسیدی ناشی از بیماری مزمن سوزش سردل می تواند به دندان ها آسیب وارد کند. در این مطالعه شش ماهه معلوم شد تقریبا نیمی از مبتلایان به این بیماری بیشتر از افراد سالم با مشکل آسیب دیدگی و تخریب دندانها مواجه می شوند.
دکتر دارانی تانت بیروجن، استادیار دپارتمان دندانپزشکی ترمیمی در مرکز علوم بهداشتی دانشگاه تنسی که سرپرستی این مطالعه را بر عهده داشته، خاطر نشان ساخت: ما امیدواریم بتوانیم مردم را نسبت به عوارض جدی بیماری رفلکس معده – روده که در بیشتر جوامع شایع است آگاه تر کنیم. بویژه اکنون که متوجه شده ایم این بیماری حتی می تواند تهدیدی جدی برای سلامت و استحکام دندان ها باشد. وی افزود: هر چند بسیاری از دندانپزشکان از تاثیر این بیماری در فرسایش دندانها مطلع هستند اما اغلب مردم و بیماران از این رابطه بی اطلاع هستند و همین بی اطلاعی می تواند عامل آسیب دیدگی شدیدتر دندانها باشد. بیماری رفلاکس معده – روده که با عنوان رفلاکس اسیدی نیز نامیده می شود عامل بروز سوزش سردل مزمن است.
در این عارضه محتویات معده شامل اسید آن به داخل مری باز می گردد در حالی که در شرایط طبیعی به دلیل بسته شدن دریچه معده نباید این اتفاق بیافتد. اسید معده که به داخل مری بازگشته است گاهی حتی به دهان می رسد و احساس درد و سوزش شدید ایجاد می کند. این اسید معده به قدری قوی است که می تواند به طور مستقیم روی سطح دندان تاثیر گذاشته و با فرسایش مینای دندان به تدریج لایه های نرم تر دندان ها را نیز از بین می برد. در این مطالعه متخصصان از اسکن برداری برای بررسی تاثیر رفلاکس اسیدی روی دندانهای ۱۲ بیمار مبتلا به این عارضه و مقایسه آن با دندانهای شش فرد سالم استفاده کردند. شرح این آزمایشات در مجله انجمن پزشکی آمریکا ارائه شده است.
شهرام قناتی پزشک و متخصص آسیب شناسی در کلینیک گوته آلمان به همراه همکار خود شیوه ای جدید را برای درمان تحلیل رفتگی لثه ها ارائه کرده است که به واسطه آن می توان با استفاده از کلاژن گاوی میزان ترمیم لثه ها را بهبود بخشید. استفاده از این شیوه درمانی منجر به ضخیم تر شدن حاشیه دندانها خواهد شد و به این شکل ریشه هایی که به دلیل فرورفتگی لثه باز مانده بودند، کاملا پوشانده خواهند شد. قناتی به همراه دندانپزشکی به نام “مارکوس اشلی” امکان استفاده از کلاژن استخراج شده از نسوج دور قلب گاو برای ایجاد محافظی برای مرمت لثه های تحلیل رفته و ریشه های روباز را مورد بررسی قرار دادند.
این کلاژن به واسطه فرایندی شامل درمانهای اسمزی، اکسیداتیو و آلکالینی از بدن گاو استخراج شده است. این شیوه ها دیواره های سلولی را تخریب کرده، پروتئینها و چربی ها را حل می کند و هر نوع بیماری و باکتری از بین رفته و غیر فعال می شوند. قناتی این شیوه را بر روی ۱۴ داوطلب که ۶۰ نمونه بازگشت تحلیل لثه که اختلال تحلیل لثه در آنها وجود داشت آزمایش کرد. دندانها پیش از انجام جراحی به خوبی پاکسازی شده و تکه های کلاژنی با استفاده از بستهایی از نخ بخیه بر روی منطقه آسیب دیده ثابت شدند.
پس از گذشت دو هفته این تکه های پیوندی از روی دندان بیمار برداشته شد در حالی که بیماران پس از برداشته شدن این درمان نیازی به استفاده آنتی بیوتیک نداشتند. این داوطلبان پس از ۶ ماه دوباره مورد معاینه قرار گرفتند و نتایج معاینات نشان داد ظاهر دندانها و لثه ها در تمامی داوطلبان بهبود قابل توجهی داشته و در نیمی از داوطلبان، این شیوه درمانی منجر به بهبود کامل و پوشیده شدن کامل ریشه ها شده است. به نظر می رسد کلاژن می تواند به عنوان چارچوب سلولهای بدن برای ترمیم آسیبها به کار گرفته شود در حالی که نتایج آن می تواند در حد نتایج پیوند بافت موثر باشد.
ژنژیویت یکی از بیماریهای بافت اطراف دندان ( Periodontal ) است . این دسته از بیماریها زمانی که التهاب و عفونت بافت اطراف دندان را تخریب می کنند بوجود می آیند .
از علائم شایع این بیماری تورم ، حساس بودن ، قرمزی و نرمی لثه ها در اطراف دندانها است . از دیگر علائم آن خونریزی لثه ها با تحریک کم یا به صورت خودبخودی ، بد بو شدن دهان و نفس ( Halitosis ) ، ندرتاً تب و در مواردی بدون درد می باشد .
به تازگی، دانشمندان فرانسوی اعلام کرده اند که ژل ترمیم دندان را که به سلول های دندانی کمک می کند تا با سرعت بیشتری تکثیر شوند، روانه بازار خواهند کرد. به گفته این دانشمندان، آزمایش ژل در آزمایشگاه ها نشان داده است که این ماده می تواند در عرض یک ماه دندان پوسیده را به حالت اولیه خود بازگرداند.گروهی از دانشمندان در موسسه ملی سلامت و تحقیقات پزشکی در پاریس برای کشف تاثیر هورمون محرک ملانوسیت روی رشد دوباره دندان ها به مطالعه پرداختند.
این تیم فرانسوی با ترکیب این هورمون با ماده ای شیمیایی به نام «اسید پلی-ال-گلوتمیک» ژلی به دست آوردند و آن را روی سلول های برگرفته از دندان انسان قرار دادند. در آزمایشی جداگانه دانشمندان این ژل را روی دندان حفره دار یک موش قرار دادند و مشاهده کردند در کمتر از یک ماه حفره ناپدید شد. این ژل همچنان در دست آزمایش است اما دانشمندان امیدوارند طی ۳ تا ۵ سال آینده بتوان این ژل را برای استفاده عموم به تولید رساند. یافته های این دانشمندان در نشریه ACS Nano آمریکا منتشر شده است.
● دندان پزشکی بدون درد
چندی پیش از این نیز روش دیگری برای درمان پوسیدگی دندان با ژل توسط دانشمندان انگلیسی ابداع شده بود. این روش جزیی از روش «دندان پزشکی بدون درد» محسوب می شد. این دانشمندان از این تکنیک ویژه برای درمان بیماران شان در لندن استفاده کردند. بازسازی ساختمان ازدست رفته دندان با این روش امکان پذیر است؛ چون ساختمان عاج دندان دارای خلل و نفوذپذیر است و از سوی دیگر، درون بزاق کلسیم وجود دارد که یکی از عوامل اصلی سازنده مولکول های دندان است. البته کلسیمی در بزاق موجود است که جرم هایی را که روی دندان ها شکل می گیرند، می سازد ولی در این روش دندان پزشکان بازسازی ساختمان دندان را با این کلسیم هدایت می کنند. این تکنیک نو، پیشرفتی در علم دندان پزشکی به شمار می آید چون دریل کردن و پرکردن (ترمیم) ساختمان دندان همزمان و بدون درد برای بیمار انجام می شود.
«اوزون» نخستین ماده ای بود که در دندان پزشکی برای کشتن میکروب های پوسیدگی زا مورد استفاده قرار گرفت ولی این گاز اندکی سمی است. در این روش تقریبا در عرض ۹۰ ثانیه ماده ضدمیکروبی روی پوسیدگی دندان گذاشته شده و در آن نفوذ می کند. سپس لیزر برای فعال کردن این ماده ضدمیکروبی استفاده می شود. پس دیگر برای برداشتن پوسیدگی از صدای دریل خبری نیست. بعد از آن، دندان پزشک دندان را با یک ماده نفوذناپذیر می پوشاند که دندان را در برابر سرما و گرما محافظت می کند.
این ماده اجازه می دهد کلسیم از بزاق دوباره روی سطح دندان رسوب کند و دندان را دوباره معدنی کند و فلوراید بزاق هم در ساختمان دندان نشسته و ساختمان نوسازی شده را استحکام می بخشد. در این روش، حفره پوسیده شده دندان در عرض ۳ ماه کاملا بازسازی خواهد شد و دندان به شکل طبیعی و اولیه اش در می آید بدون اینکه در آن ماده ترمیمی استفاده شده باشد. این روش هنوز در دندان پزشکی برای بیماران گران تمام می شود ولی خوبی این روش این است که در آن بدون تزریق، بدون دریل و بدون پر کردن (استفاده از مواد ترمیمی) دندان تان ترمیم می شود.
● هوا دندان را می برد
البته محققان به فکر دریل دردناک هم بوده اند. فکرش را بکنید، دندان تان را با هوا تراش دهند نه با دریل های وحشتناک و پر سروصدا.
تراش دندان با هوای فشرده، تکنیکی دیگر در دندان پزشکی بدون درد است که به دنبال آن از دندان پزشکی میکروسکوپی و لیزر استفاده می شود. این تکنیک ها را شاید در ایران در مطب های محدودی پیدا کنید و بیشتر مراکز دانشگاهی و مراکز تحقیقات دندان پزشکی در ایران از آن استفاده می کنند ولی استفاده از این روش ها در مطب ها و کلینیک های کشورهای پیشرفته رایج تر است. خرید تجهیزات این روش برای مطب ها گران تمام می شود و مسلما هزینه خرید و نگهداری آن بر هزینه ای که بیمار باید بپردازد افزوده می شود و این یکی از دلایل مرسوم نبودن این تکنیک در مطب های ایران است.
سابقاً تنها راه رفع دندان درد کشیدن آن بود. ولی امروزه روشهای دیگری برای تشخیص علت و درمان آن وجود دارد. در واقع، فقط چند چیز عامل دنداندرد هستند . گیر کردن چیز سادهای مثل تکهای ذرت بوداده در بین دو دندان میتواند دندان را بهدرد آورد. عامل شایعتر از آن، عفونت و التهاب گوشت پشت دندان است. این التهاب بر عصب دندان یا رباط نگاهدارندهٔ دندان فشار آورده و باعث درد میشود.
چیزهای مختلفی مثل مسواک نزدن و نخ نکشیدن دندان، شکستن یا خالی شدن پرشدگی دندان، پرکردن اخیر دندان، شکستن دندان، یا وارد آمدن ضربه به دهان میتوانند باعث این التهاب شوند. گوشت ملتهب معمولاً تیره شده و لایهٔ بیرونی دندان را تغییر رنگ میدهد. درد ممکن است بهتدریج زیاد شود یا ناگهانی باشد. درد گاهی همیشگی است و گاهی با خوردن چیزی گرم یا سرد شروع میشود.
پژوهشگران علوم پزشکی می گویند بیماری دیابت سبب تشدید بیماری های پریودنتال (بیماری های مربوط به بافت های نگهدارنده دندان) می شود.
کنترل قند خون در مبتلایان به بیماری های لثه و بافت های نگهدارنده دندان به سختی انجام می شود. وجود عفونت های پریودنتال، کنترل قند خون را با دشواری همراه می سازد.
براساس این مطالعه عدم رعایت بهداشت دهان می تواند به اندازه چاقی مانعی در راه بارداری باشد – به طوری که تشکیل نطفه را برای حدودا دو ماه و نیم عقب بیاندازد.
تحقیقات انجام شده در زمینه دندانهای عقل نشان میدهد که این دندانها در بسیاری ازموارد، مشکلساز بوده و به جراحی ختم شدهاند. دندانهای عقل بعد از پوسیدگی، موجب پوسیدگی دندانهای مجاور و عفونت در اطراف میشود و گاهی نیز با بستری شدن در بیمارستان و جراحی همراه است.
اگر پالپ دندان پس از عفونی ( آلوده به باکتری) شدن نتواند از خود دفاع کند احتمال تشکیل آبسه دندانی در نوک ریشه بسیار زیاد میشود. چنین عفونتی از نوک ریشه دندان خود را به لثه رسانده و باعث تورم و ایجاد درد شدید آن میشود! معمولا درمان در این حالت کمی پیچیده تر بوده ودر مواردی ممکن است لازم باشد دندان را کشید. در موارد پیشرفته تر از عفونت، آبسه دندان ممکن است به نواحی حساسی از سر و گردن نیز برسد که برای آن نیاز به جراحی های پیچیده در اتاق عمل باشد.
متأسفانه درمان دندانهای دچار آبسه بسیار مشکل و گاه غیرممکن است. در صورت بروز آبسه و عفونت دندانها، استفاده سرخود از آنتیبیوتیک به هیچ وجه توصیه نمیشود، چرا که گاهی مصرف نابجای آنتیبیوتیکها باعث پنهان شدن علائم یا مقاوم شدن میکروبها میگردد. پس در صورت بروز آبسههای دندانی در اولین فرصت باید به پزشک مراجعه نمود تا اقدامات درمانی لازم به عمل آید. از طرفی باقی گذاشتن دندانهای عفونی در دهان بسیار خطرناک است، چون علاوه بر تاثیر عفونت بر سلامت عمومی بدن ، در برخی موارد عفونت دندانهای شیری بر روی جوانه دندانهای دائمی زیرین تاثیر گذاشته، باعث نقص ساختاری این دندانها میشود.
رشد دندان كودكان قبل از تولد آغاز مي شود بنابراين مادر بايد تغذيه صحيح داشته باشد و غذاي سالم و كافي بخورد و به قدر كافي كلسيم، فسفر و ديگر مواد معدني لازم را به بدن خود برساند كه در ساختمان استخوانها و دندان هاي جنين مورد لزوم است و همچنين لازم است كه به حد كافي ويتامين ويژه ويتامين C و D مصرف نمايد تا نخستين دندان هاي كودك وي قوي و سالم باشند.
پس از تولد كودك، نبايد از بهداشت دهان كودك غافل بود و پيش از درآمدن نخستين دندانها نيز بايد به اين امر توجه نمود. درست است كه مسواك كردن را بايد پس از دندان درآوردن كودك انجام داد، ولي با يك پارچه تميز مي توان باكتري ها و پلاك ها را از زبان و لثه او پاك كرد.
اگر از دندان هاي كودكان مراقبت نشود و به حال خود رها گردند دچار پوسيدگي خواهند شد. بنابراين مراقبت از دندان ها را هرچه زودتر و از ابتداي كودكي بايد به فرزندان خود بياموزيم تا در بزرگسالي كمتر دچار پوسيدگي و ديگر عوارض دندان شوند.
انسان ها داراي دو دسته دندان هستند:
1- دندان هاي شيري 2- دندان هاي دائمي.
فلوراید یک عامل شناخته شده در مقابله با پوسیدگی دندان است. پوسیدگی دندان هنگامی رخ میدهد، باکتریهای تولیدکننده اسید مینای سخت محافظتکننده دندانها را حل میکنند.
فلوراید به تقویت مینا کمک میکند و همچنین میتواند به ترمیم آسیبهایی که قبلا رخ داده است، نیز کمک کند. گرچه فلوراید در آب آشامیدنی شهری یافت میشود یا به آن اضافه میشود، در برخی مناطق ان را به آب اضافه نمیکنند.
اگر در چنین منطقهای زندگی میکنید، دندانپزشکتان ممکن است یک مکمل فلوراید را به شکل قطره، قرص یا ویتامین برای شما تجویز کند.
فلوراید یکی از عناصر معدنی موجود در طبیعت است که در محیط بصورت یون فلوراید باقی نمانده و بصورت فلورین یافت می شود. بی تردید فلوراید یکی از عوامل بسیار مهم در کنترل و پیشگیری از پوسیدگی دندان، هم در کودکان و هم در نوجوانان بوده است. مطالعات وسیع نشان داده است که خواص ضد پوسیدگی فلوراید به روشهای مختلفی اعمال می گردد:
۱- افزایش مقاومت نسج دندان به پوسیدگی
۲- کاهش پتانسیل پوسیدگی زایی پلاک دندان
پوسیدگی دندان بیماری عفونی قابل انتقالی است که با فعالیت میکروبها در سطح دندان آغاز میشود و در ساختمان آن پیشرفت میکند. برای ایجاد پوسیدگی، مواد قندی هم باید در دسترس میکروبها باشند تا عامل خراب کننده ساختمان معدنی، یعنی اسید تولید گردد. در واقع پوسیدگی دندان تخریب بافتهای سخت دندان است. وقتی یک بیماری در اثر فعالیت میکروبها ایجاد شود آن را بیماری عفونی مینامند. و اگر بیماری بتواند از محلی به محل دیگر منتقل شود آنرا بیماری قابل انتقال میگویند. با تعریفی که از پوسیدگی دندان شد، میفهمیم که پوسیدگی میتواند از یک دندان به سایر دندانها سرایت کند.
ژلی که می تواند در ترمیم دندانهای پوسیده طی چند هفته بسیار تاثیرگذار باشد، به زودی پدیده آزار دهنده پر کردن دندان را به برگی از تاریخ علم دندانپزشکی تبدیل کرده و راه بیمارانی که از مطب های دندانپزشکی در فرار اند را هموار خواهد کرد.
